حسن ابراهيم حسن ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )

139

تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى )

سخن كار خود را كرد و مردم قريش از صحت گفتار نعيم اطمينان يافتند و بيقين دانستند كه مردم بنى قريظه سر خيانت دارند . فيروزى مسلمانان مردم قريش و غطفان از خيانت بنى قريظه نگران شدند ، بعلاوه سرماى سخت و طول محاصره آنها را خسته كرده بود ، تصادفا در يكى از آن شبها طوفانى سخت برخاست و ديگها را وارونه كرد و خيمه‌ها را از پا درآورد و هول و هراس بر آنها چيره شد چنان كه تاب مقاومت نياوردند و راه خويش را پيش گرفتند و برفتند . طول مدت محاصره در مردم قريش و همراهانشان تأثير بسيار بد داشت آنها هنگامى كه بسوى مدينه حركت ميكردند گمان داشتند در مدتى كوتاه مسلمانان را ريشه‌كن ميكنند و با غنائم فراوان بازميگردند ولى بر خلاف انتظار مدتى دراز در آن سرماى سخت در مقابل خندق بدون پيكار اقامت گرفتند و عاقبت بىنتيجه بازگشتند اينقضيه در ابهت و شوكت مسلمانان و سرعت انتشار اسلام تأثيرى بسزا داشت بعلاوه در اين جنگ استعداد و لياقت فرماندهى محمد آشكار شد ، قسمتى از توفيق مسلمانان از خندق بود كه باشارهء سلمان فارسى پيغمبر بحفر آن فرمان داد . پيش از آن عربها از اين وسيله دفاع خبر نداشتند ، وقتى سپاه عرب مقابل خندق رسيدند و آن را ديدند گفتند : " به خدا اين نيرنگى است كه عربها پيش از اين به كار نميبردند . " آغاز گفتگو با مردم غظفان كه بدستور محمد انجام گرفت از علل فيروزى مسلمانان بود . بعلاوه ايجاد تفرقه و اختلاف ميان سپاه عرب و مردم بنى قريظه سبب شد كه روحيهء سپاه عرب متزلزل شود و در مقابل طوفان تاب مقاومت نياورد ، محمد در تمام اينمراحل دقت و مهارت و دور انديشى خود را بثبوت رسانيد .